Kod Haftası İçin Bilgisayarsız Kodlama: 20 Dakikalık Etkinlik

Kod Haftası için bilgisayarsız kodlama etkinliği arıyorsanız bir kareli kağıt, bir piyon ve üç komut yeterli. Aşağıdaki 20 dakikalık akışta öğrenciler bir robotu engellerin çevresinden hedefe götürecek, komut sırasını deneyecek ve ilk hatayı düzeltecek. Bilgisayar, internet, robot seti veya öğrenci hesabı gerekmiyor.

Avrupa Kod Haftası 2026, 10–25 Ekim arasında düzenleniyor. Tarihler resmi Kod Haftası duyurusunda yer alıyor. Bu etkinliği yılın diğer dönemlerinde de kullanabilirsiniz; masa başı uygulama akışı bir etkinliğe kayıt olmanıza bağlı değil.

Etkinlik kimler için uygun, ne öğretir?

Akış, yönleri takip edebilen ilkokul öğrencileriyle çalışan öğretmenler için hazırlanmıştır. Öğrencilerin sağ-sol ayrımı henüz gelişiyorsa önce tek piyonla ve öğretmen modellemesiyle başlayın. Okuma düzeyine göre komutları yazı yerine çizimlerle gösterebilirsiniz.

Hedef, bir soruna sıralı komutlar yazmak, dönüş ile ilerlemenin farkını görmek ve hata ayıklama yapmaktır. Algoritma, işi tamamlamak için izlenen adımların sırasıdır; kavramı ayrıca algoritmaların çalışma mantığı yazısında inceleyebilirsiniz. Bilgisayarsız etkinlik yaklaşımı, Kod Haftası’nın resmi eğitim kaynaklarında da yer alır. Buradaki harita ve uygulama akışı bu yazı için hazırlanmıştır; 20 dakika bir planlama önerisidir, sınıfta ölçülmüş tamamlanma süresi değildir.

Hazırlık: Her ikili için gerekenler

• Üzerine 5 × 5 kare çizebileceğiniz bir kağıt ve kalem.
• Yüzünün baktığı yönü göstermek için üzerine ok çizilmiş bir kağıt parçası veya piyon.
• Komutları sıralamak için küçük kağıt kartlar: ileri git, sağa dön, sola dön.
• Komutları ve düzeltmeleri kaydetmek için boş bir alan.

Öğrencilerden biri programcı olup komutları yazar; diğeri uygulayıcı olup piyonu yalnızca yazılı komuta göre hareket ettirir. İkinci denemede rolleri değiştirin. Piyon komutları “tahmin ederek” tamamlamamalı; eksik yönerge varsa durmalıdır.

5 × 5 robot haritasını kurun

Sütunları soldan sağa A–E, satırları yukarıdan aşağıya 1–5 olarak işaretleyin. Başlangıç A3, hedef E3. Robot başlangıçta sağa, yani B3’e bakıyor. C2, C3 ve C4 engel; robot bu karelere giremez. Aşağıdaki haritayı kağıda geçirebilirsiniz.

Komut sözlüğü: “İleri git” robotun baktığı yönde bir kare ilerletir. “Sağa dön” ve “sola dön”, robotu bulunduğu karede 90 derece döndürür; başka kareye taşımaz. Sağı ve solu, kağıda bakan kişinin yerine robotun baktığı yöne göre belirleyin.

Kod Haftası etkinliğinin 20 dakikalık akışı

0–3 dakika: Komutları birlikte deneyin

Piyonu A3’e, oku B3 yönüne yerleştirin. Bir kez “ileri git” deyip B3’e taşıyın. “Sola dön” dediğinizde piyonun B3’te kaldığını, yalnızca okunun B2 yönüne döndüğünü gösterin. Ardından yeni bir deneme için A3’e dönün ve başlangıç yönünü yeniden ayarlayın.

3–8 dakika: Programı kağıtta hazırlayın

İkililerden, engellere veya haritanın dışına çıkmadan E3’e ulaşan bir komut dizisi yazmalarını isteyin. Bu aşamada piyonu hareket ettirmesinler; önce rotayı düşünsünler. “Sağa dön” komutundan sonra robotun hangi kareye baktığını sorarak yön kontrolü yaptırın.

8–12 dakika: Komutları sırayla çalıştırın

Uygulayıcı kartları baştan sona okusun. Her komuttan sonra programcı piyonun bulunduğu kareyi ve baktığı yönü kaydetsin. Engel veya sınır ihlali olacaksa o hareketi yapmadan durun; ilk sorunlu komutu işaretleyin. Diziyi düzeltip A3’ten, başlangıç yönü sağ olacak şekilde yeniden deneyin.

12–16 dakika: Bir hatayı bulun, rolleri değiştirin

Şu diziyi verin: “İleri git, ileri git, sağa dön, ileri git.” A3’ten sağa bakan robotun ilk kez hangi komutta durması gerektiğini sorun. Ardından öğrenciler kendi çalışan dizilerinde bir kartı değiştirip arkadaşlarından hatayı bulmalarını istesin.

16–20 dakika: Tekrarları kısaltın ve açıklayın

Art arda gelen aynı komutları “2 kez ileri git” gibi bir tekrar kartıyla kısaltın. Sonra kısa diziyi açarak eski diziyle aynı hareketleri yapıp yapmadığını kontrol ettirin. Tekrar kartının hedefi, sonucu değiştirmeden yazımı kısaltmaktır.

Öğretmen için örnek çözüm ve hata anahtarı

Üst koridordan giden bir çözüm şöyledir:

1. İleri git: A3 → B3.
2. Sola dön: B3’te kal, yukarı bak.
3. 2 kez ileri git: B3 → B2 → B1.
4. Sağa dön: B1’de kal, sağa bak.
5. 3 kez ileri git: B1 → C1 → D1 → E1.
6. Sağa dön: E1’de kal, aşağı bak.
7. 2 kez ileri git: E1 → E2 → E3. Hedefe ulaşıldı.

Bu rota 8 kare ilerleme ve 3 dönüş içerir. Tekrarları açınca 11 temel komut olur; tekrar kartlarıyla 7 yönerge olarak yazılır. Alt koridordan giden başka geçerli çözümler de kabul edilebilir; öğrencilerden rotalarını adım adım göstermelerini isteyin.

Hatalı örnekte ikinci “ileri git” komutu B3’ten C3’teki engele girmeye çalışır. Doğru davranış B3’te durmaktır. Bu noktadan sonra bir dönüş ve yeni bir rota planlamak gerekir.

Etkinlik sonunda neyi değerlendirebilirsiniz?

• Öğrenci, dönüşün yer değiştirmek olmadığını piyonla gösterebiliyor mu?
• İlk hatalı komutu bulup nedenini bulunduğu kareyle açıklayabiliyor mu?
• Düzeltmeden sonra yalnızca son adımı değil, dizinin tamamını başlangıçtan deniyor mu?
• Tekrar kartını açtığında aynı rotaya ulaşıyor mu?

Çıkış sorusu olarak şunu kullanabilirsiniz: “Robot B1’de sağa bakıyor. Sağa dönerse hangi kareye bakar, bulunduğu kare değişir mi?” Beklenen yanıt: B2’ye bakar; B1’de kalır.

Öğrenciler yönlerde zorlanıyorsa engelleri azaltıp kısa dizilerle ilerleyin. Daha fazla deneme isteyenlerden hedefi veya tek bir engeli değiştirmelerini, önce eski programın hangi adımda bozulacağını tahmin etmelerini isteyin. Sonraki çalışmada aynı komut sırasını blok tabanlı bir ortamda kurabilirsiniz. DijiGO’nun programlarını incelemek için Online Robotik Kodlama Eğitimi sayfasını ziyaret edebilirsiniz.